De overheid en de bouw-, ontwerp-, en technieksector investeren 75 miljoen euro in innovaties in de gebouwde omgeving. Vier grote consortia – met meer dan 200 deelnemers – investeren 35 miljoen euro in meerjarige missiegedreven innovatieprogramma’s (MMIP’s). De rijksoverheid legt nog eens 40 miljoen euro bij, volgens de afspraken uit het Klimaatakkoord. Het BTIC is initiator van het IEBB-consortium en heeft een verbindende rol tussen alle vier de consortia.  

Deze innovatie is nodig om de energietransitie betaalbaar te maken voor woningeigenaren. De partijen gaan ervoor om samen tussen nu en 2030 de kosten voor het verduurzamen en aardgasvrij maken van bestaande woningen 20 tot 40 procent omlaag te krijgen. Veel woningcorporaties zijn nu al aan de slag met het versneld verduurzamen van 100.000 sociale huurwoningen.

De kosten van verduurzaming kunnen op verschillende manieren omlaag. Bijvoorbeeld door het digitaliseren van het ontwerpproces en het robotiseren van de productiestraat. Hierdoor worden ook sociale innovaties mogelijk, zoals beter samenwerken van het eerste idee tot en met de uitvoering en het bundelen van vraag en aanbod. In december 2019 heeft minister Knops de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van de afspraken uit het Klimaatakkoord via de Kamerbrief over kostenreductie en innovatie in de bouw.

Meerjarig missiegedreven innovatieprogramma’s (MMIP’s)
Tot 2030 heeft het kabinet 250 miljoen euro gereserveerd voor meerjarig missiegedreven innovatieprogramma’s. In deze programma’s werkt de overheid samen met onderzoeksinstellingen en het bedrijfsleven om te zoeken naar oplossingen voor grote maatschappelijke vraagstukken. De programma’s kijken naar technische én sociale innovaties. Vaak beginnen de samenwerkende organisaties (consortia) met onderzoek en experimenten zoals proefopstellingen, voorbeeldwoningen en pilots. De volgende stap is het gebruiken van de nieuwe technieken en processen op veel grotere schaal, bijvoorbeeld in een hele woonwijk. Voor dit ‘opschalen’ is veel kennis en menskracht nodig, daarom duurt de ontwikkeling meestal enkele jaren.

De vier consortia
De eerste vier consortia die in 2020 aan de slag gaan zijn de Integrale Energietransitie Bestaande Bouw, Helena all-electric, Future Factory en WarmingUP. 

Integrale Energietransitie Bestaande Bouw (IEBB)

Het IEBB investeert in de ontwikkeling van betaalbare en gebruikersvriendelijke renovatieconcepten. Via een brede aanpak wil het consortium op korte termijn duizenden woningen per jaar renoveren. Dit doen zij door industrialisering, digitalisering en robotisering en de ontwikkeling van warmtebatterijen en betere warmtepompen. Ook werken ze op nieuwe manieren samen met bewoners, ondernemers en de overheid. In de eerste jaren ligt de focus op rijtjeswoningen en gestapelde bouw. 

Lees hier meer over de kick-off van het IEBB-consortium.

Helena all-electric

Helena all-electric investeert in een energieoplossing die op termijn toepasbaar is in bijna alle bestaande woonwijken. De woningen krijgen een warmtekoude-aansluiting als alternatief voor aardgas. De cv-ketel wordt dan vervangen door een compacte warmtepomp. Ook zet het consortium in op de betrokkenheid van woningeigenaren en bewoners in de wijk. In 2020 gaan ze hun concept testen in een proefwoning in Berkel en Rodenrijs.

WarmingUP

Het consortium WarmingUP richt zich op collectieve warmtesystemen: van winning, opslag, transport en distributie tot de warmtevraag en bewonerscommunicatie. Ze ontwikkelen praktijkgerichte kennis en handreikingen voor warmtebedrijven, ontwikkelaars, gemeenten en andere belanghebbenden zoals lokale energiecoöperaties die geothermie of aquathermie willen gebruiken als bron voor warmtenetten op lage temperatuur. Ook werken ze aan pilots van ondergrondse warmteopslag. Door met alle partners aan de slag te gaan, ontstaan nieuwe samenwerkings- en financieringsvormen én nieuwe werkwijzen om maatschappelijk draagvlak te realiseren. 

Future Factory 

Future Factory transformeert bestaande woningen efficiënt en snel op grote schaal door digitalisatie en industrialisatie. Ze maken gebruik van energiesystemen geïntegreerd in kant-en-klare isolerende renovatiegevels en -daken. De investering van het MMIP leidt tot innovatieve ontwikkeling in de uitbouw van de huidige productiefaciliteiten. Ook worden doorbraken in het proces met en voor klanten voorzien. Het doel van Future Factory is om vanaf 2025 jaarlijks 5.000 woningen te renoveren. Dankzij verdere opschaling en de bouw van een Mega Factory kan dit aantal verhoogd worden naar 25.000.

Ga voor een uitgebreide beschrijving van de projecten en hun samenwerkingsverbanden naar de website van RVO.nl.

Rol van het BTIC 
Het BTIC zet meerjarige innovatieprogramma’s op waarin vragende partijen, aanbiedende partijen en kennisinstellingen gezamenlijk werken aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. De gangbare versnippering en concurrentie in de bouw-, ontwerp-, en technieksector wordt zo tegengegaan. Het haalbaar, opschaalbaar en betaalbaar maken van renovatieoplossingen is een van de hoofddoelen van het BTIC. We willen bereiken dat over 5 jaar vele duizenden woningen en gebouwen per jaar gerenoveerd worden opgeleverd en 200.000 woningen per jaar in 2030. Uiteindelijk zijn we er pas als in 2050 de gehele gebouwde omgeving klimaatneutraal is. Het BTIC wil actief de uitkomsten van de vier consortia bundelen en belangstellenden bij de activiteiten betrekken om te zorgen voor een optimale integrale aanpak voor dit vraagstuk.